Rehber · ABD'den yatırım almak
Bir Türk girişimi ABD'den yatırım aldığında ne oluyor?
Para çoğu zaman kurucuların beklediği yere gelmez. ABD'li yatırımcı evet dedikten sonraki ilk soru "ne kadar" değil, "nereye" olur; çünkü çoğu durumda yatırımı alacak olan Türkiye'deki şirket değildir.
Para nereye geliyor
ABD'li yatırımcılar ABD'de kurulu şirketlerle sözleşme yapar. Bunun nedeni tercih değil, işleyiş. Bir fonun kendi kuruluş belgeleri neyi tutabileceğini sınırlar. Avukatları Delaware riskini çözülmüş bir mesele sayar, yabancı şirket riskini ise fiyatlamayı tercih etmedikleri bir belirsizlik olarak görür. İş ters giderse, Delaware'daki bir şirkete karşı alınan karar icra edilebilir; İstanbul'daki bir limited şirkete karşı alınan karar aynı kolaylıkta değildir.
Pratik tarafı da var. Türkiye'de limited şirkette pay devri bir imza işi değildir: noter devri, ortaklar kurulu kararı, pay defterine kayıt ve ticaret sicili işlemi gerekir. 50.000 dolar yatıran bir Amerikalı melek yatırımcı bu sürece girmez, avukatı da girmemesini söyler.
Yatırım hangi araçla geliyor
Karşılaştığımız işlemlerin neredeyse tamamı dört araçtan biriyle yapılıyor.
- SAFE. Erken aşama ABD yatırımlarında standart hâle gelmiş araç. Ne kredi ne de doğrudan pay; bir sonraki değerlemeli turda, genellikle iskonto veya tavan değerleme ile paya dönüşüyor. Aynı zamanda Delaware hukukuna göre şekillenmiş bir araç ve Türk hukukunda birebir karşılığı yok. ABD şirketiyle birlikte gelmesinin sebeplerinden biri bu. SPK'nın girişim sermayesi yatırım fonlarına ilişkin tebliğinde Eylül 2024'te yapılan değişiklikle SAFE benzeri araçlar fonlar açısından uygun yatırım olarak tanındı. Aradaki mesafe kapanıyor; henüz kapanmadı.
- Dönüştürülebilir borç. Aynı işi faiz ve vade ekleyerek yapar. Kurucular genellikle dönüşüm koşullarını okuyup vadeyi atlar. Bir sonraki tur gecikirse sorun çıkaran madde tam olarak odur.
- Değerlemeli tur. Taraflar bir değerleme üzerinde anlaşmıştır; dolayısıyla pay satış sözleşmesi, ortaklık sözleşmesi ve imzadan önce doğru olması gereken bir ortaklık yapısı vardır. Sonradan düzeltilmez.
- Kredi. Göründüğünden daha yalın ve kurucuların sandığından daha yaygın; özellikle sektörü değil kurucuyu tanıyan kişilerden geliyor. Pay sulandırması yok, buna karşılık sabit bir geri ödeme takvimi var. Geliri olan şirkete, olmayandan daha çok yakışır.
Yapı değişikliği ve asıl pahalı olan kısım: zamanlama
Alışılmış yapı, Türkiye'deki şirketi bağlı ortaklık olarak elinde tutan bir ABD ana şirketidir. Ortaklar Türkiye'deki paylarını yeni ana şirkete devreder, karşılığında ana şirkette pay alır. Ekip, ofis ve bordro genellikle olduğu yerde kalır.
Türk vergi mevzuatı açısından bu devir bir elden çıkarmadır. Şirketin değeri artmışsa, hiçbir paranın el değiştirmediği bir işlemde, kurucuların elinde bulunmayan nakitle ödenmesi gereken bir vergi doğabilir.
Bir istisna var: tam mükellef kurumlara ait olup iki yıldan fazla elde tutulan pay senetleri. Bundan yararlanmak için üç şeyin birlikte doğru olması gerekir. Şirket limited değil anonim şirket olacak, pay senetleri gerçekten bastırılmış olacak (düşünülmüş olması yetmez) ve iki yıl geçmiş olacak.
Zamanlama bu yüzden iki yönden birden çekiştirir. Ya şirket henüz az değerliyken erken devredersiniz ve doğacak kazanç küçük kalır; ya da iki yılı doldurup istisnadan yararlanırsınız. Hangisinin ağır bastığı şirket türüne, senetlerin basım tarihine, güncel değerlemeye ve alınmış desteklere bağlıdır. Masada bir teklif belirmeden önce birinin bir saatini ayırmasına değer.
En kötü ihtimal şudur: gerçek bir değerleme üzerinden gelmiş canlı bir teklif, limited şirket yapısı ve hiç bastırılmamış pay senetleri. Bunların hepsi önceden çözülebilir, hiçbiri o anda çözülemez.
Sonrasında ne oluyor
ABD ana şirketi tek ortak hâline geldiğinde, sermaye ve ortaklık bilgilerinin E-TÜYS üzerinden bir ay içinde bildirilmesi gerekir. Rutin bir işlem ve rutin olarak atlanıyor.
Sınır ötesi para hareketi bankacılık sistemi üzerinden yürür ve Türk bankaları gelen transferi serbest bırakmadan önce ciddi bir belge seti ister. Belgeleri transferden önce hazırlayın; transfer bekletildikten sonra değil.
ABD ana şirketi ile Türkiye'deki şirket arasındaki ödemelerin emsallere uygun olması gerekir; bunlar sınır ötesi ilişkili kişi işlemleridir ve her iki ülkenin idaresi de böyle değerlendirir. Teknopark ve Ar-Ge teşvikleri yapı değişikliğinden genellikle etkilenmez. Ancak kurumlar vergisi istisnası şu an itibarıyla 31 Aralık 2028'e kadar düzenlenmiş durumda; bu tarihin ötesine uzanan planlarda uzatmayı bir varsayım olarak görmek gerekir.
Ne kadar sürüyor
Kurucular genellikle bir ay duyar. Birkaç ay daha gerçekçi. Gecikme çoğunlukla ABD'deki kuruluştan kaynaklanmaz; o kısım hızlıdır. Zaman, kimin ne kadar paya sahip olduğunu netleştirmekte, iletişimi kopmuş ortaklardan onay toplamakta ve sözlü verilip hiç yazıya dökülmemiş pay vaatlerini çözmekte geçer.
Nerede aksıyor
- Limited şirket olarak kurulmuş olmak ya da anonim şirket olup pay senedi hiç bastırmamış olmak. İki yıllık süre hiç başlamamış oluyor.
- Kuruluştan önce, yüklenicilerce veya bir üniversite bünyesinde yazılmış ve şirkete hiç devredilmemiş kod.
- İmzadan sonra bir daha okunmamış destek sözleşmeleri. KOSGEB, TÜBİTAK veya BiGG koşullarının fikri mülkiyetin ya da payların yurt dışına taşınmasını sınırlayıp sınırlamadığını, biri tam da bunu istemeden önce öğrenmek gerekir.
- Yurt içinde değerlemeli bir tur kapandıktan hemen sonra yapıyı değiştirmek. Vergiye tabi bir kazancın üstüne, gerçek bir ortaklık yapısını haritalama ve onay toplama yükü biniyor.
- Sözlü verilmiş pay vaatleri. Her zaman en kötü anda ortaya çıkar ve telafisi pahalıdır.
Erken ele alındığında bunların hiçbiri zor değil. İlk kez yatırımcı incelemesinde ortaya çıktığında ise zamana, paraya ve bazen anlaşmanın kendisine mal oluyor.
Soru sormak için
Bu konuda somut bir sorunuz varsa
Sorunuzu yazılı olarak gönderin. Basit olup olmadığına dair kısa bir yazılı cevap alırsınız; ücretsiz ve yükümlülük doğurmadan. Devamı gerekiyorsa, çalışma başlamadan önce sabit bir ücret üzerinde anlaşırız.
chris@chriswoodlaw.com
WhatsApp +90 535 987 82 91
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. ABD hukuku tavsiyesi niteliğinde değildir ve avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Chris Wood, New York barosuna kayıtlı bir avukattır (NY Attorney Registration No. 6108914); Türkiye'de avukatlık ruhsatı bulunmamaktadır. Danışmanlığı New York ve ABD federal hukuku ile sınırlıdır. Türk hukukunun uygulandığı konularda Türk avukatınızla birlikte çalışır.